Logo Gmina Adamów

menu

Licznik odwiedzin

W tym miesiącu: 3506
W sumie: 99552

Rachodoszcze

RACHODOSZCZE, gm. Adamów, pow. Zamość

Wieś położona na północnym skraju gminy Adamów, w obrębie Roztocza.

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1696, kiedy Sebastian Szur sprzedał Rachodoszcze wraz z Szewnią Janowi Piaseckiemu z Czermna. Wówczas we wsi mieszkało 20 rodzin (S. Szewczuk, S. Szewczuk 1999, s. 5-7). W 1697 roku istniał tu dwór na planie prostokąta z bocznym alkierzem, trójdzielny, półtoratraktowy, z sienią na osi. Po jednej stronie sieni znajdowała się izba o 4 oknach, ogrzewana zielonym piecem kaflowym, z komorą o 3 oknach i alkierzem o l oknie. Po drugiej stronie sieni była jedna izba. Wokół dworu istniał ostróg o dwóch wrotach z kordegardami. Dwór wybudowany zapewne w l pół. XVII wieku, został spalony przed rokiem 1697, a odbudowany przed 1711 rokiem (I. Rolska-Boruch 1999, s. 251-252). Prawdopodobnie w XVII wieku tutejszy dwór ufortyfikowano. Do dziś widoczne są ślady wałów ziemnych w kształcie czworoboku, zapewne z czterema bastionami, a ślady jednego z nich zachowały się do tej pory (W. Bondyra 1993, s. 93).

Ponadto w roku 1720 notowano tu drewniany dwór na planie prostokąta, trójdzielny, dwu i półtraktowy, z sienią na osi. Po jednej stronie sieni znajdowała się izba o 2 oknach wielkich i l małym, boczny pokój o 2 małych oknach, a po drugiej stronie sieni izba stołowa o 3 oknach. Dwór wybudowano przed rokiem 1720 (I. Rolska-Boruch 1999, s. 252).

W roku 1707 wieś stanowiła własność Józefa Blinowskiego, a w latach 1711-12 właścicielami wsi byli Aleksander Tarnowski i Marianna Dzieduszycka (I. Rolska-Boruch 1999, s. 252). Następnie dobra dziedziczył Kajetan Tarnowski, który w 1738 roku ofiarował z folwarku w Rachodoszczy ćwierć żyta i ćwierć hreczki dla szpitala ubogich przy klasztorze dominikanów w Krasnobrodzie (D. Kawałko 1982, s. 1).

W 1764 roku dobra Krasnobród wraz z Rachodoszczą odziedziczył Antoni Fortunat Tarnowski, żonaty z Zuzanną Iłowiecką (APZ, Akta hipoteki Krasnobród; E. Sęczys 2000, s. 712). W 1823 roku majątek trafił po ojcu do Feliksa Tarnowskiego, a następnie w 1853 roku odziedziczyli go: Jan Aleksander, Adam i Gustaw Tarnowscy. W 1868 roku dobra krasnobrodzkie w całości należały do Gustawa Tarnowskiego, który w 1872 roku sprzedał je za 300 tys. złp Michałowi Chmyzowskiemu. Ten ostatni w 1879 roku sprzedał je za 67 194 rubli Aleksandrowi Załuskiemu. W 1893 roku kupili Rachodoszcze za 45 tys. rubli Baltazar i Władysław Brodowscy, ale w roku następnym jedynym właścicielem został Władysław (APZ, Akta hipoteki Rachodoszcze).

Spis z 1827 roku notował wieś w powiecie tomaszowskim i parafii Suchowola. Liczyła wówczas 33 domy i 204 mieszkańców (Tabela.....t. II, s. 128). W l pół. XIX wieku istniała tu karczma, która w 1845 roku uzyskała patent na dalszy handel alkoholem. Wówczas wieś należała do gminy Krasnobród (DzUGL, 1845 r., s. 687).

Pod koniec XIX wieku wieś liczyła 34 domy i 381 mieszkańców, w tym 299 katolików, 77 prawosławnych i 5 Żydów. Była tutaj szkoła początkowa. W 1875 roku dobra Rachodoszcze składały się z folwarku Rachodoszcze, Zalesię, nomenklatury Pasieka i Czarnowody. Rozległość dóbr wynosiła 1649 mórg, natomiast folwark w Rachodoszczy i ogrodów, 52 morgi łąk i 3 morgi wody. Było tutaj 14 budynków, w tym l murowany (SGKP, t. IX, s. 353). W końcu XIX wieku przez wieś przebiegała linia kolejowa z Lublina do Bełżca. W 1891 roku dobra Rachodoszcze należały do Aleksandra Załuskiego (Pamjatnaja Kniżka...., 1891). W 2 pół. XIX wieku Załuskowie wznieśli w Rachodoszczy drewniany dworek. Wokół niego istniał park. Pod koniec lat 70-tych XX wieku w pobliżu dworku wybudowano murowany kościółek, a przy nim niską dzwonnicę na rzucie ośmioboku, w formie kapliczki (J. Górak 1986 a, s. 152-153).

Około 1911 roku folwark w Rachodoszczy kupił Antoni Matuszak z Janówki, a w 1913 roku właścicielem był Jan Grela (J. Goździcki 1929, s. 14).

W latach 1914-17 we wsi zorganizowano niemiecki szpital polowy. Przed 1914 rokiem istniała w Rachodoszczy jednoklasowa szkoła rosyjska o trzech oddziałach, a w 1916 roku rozpoczęto organizację polskiego szkolnictwa. Naukę prowadzono od 9 listopada. W 1926 roku wybudowano tu nowy budynek szkolny, natomiast w latach 30-tych istniała we wsi 4-klasowa szkoła, w której uczniowie uczyli się przez 7 lat.

Niemal od początku XX wieku mieszkańcy wykazywali się znaczną inicjatywą gospodarczą. W 1910 roku założono we wsi Spółdzielnię Spożywców, a w 1918 roku Spółdzielnię Olejarską. Wybudowano olejarnię i zakupiono sprzęt do produkcji oleju. Olejarnia pracowała sezonowo, ale obsługiwała także ludność sąsiednich wsi. W 1926 roku założono w Rachodoszczy filię Spółdzielni Mleczarskiej w Janowicach. We wsi były dwie kuźnie, a w latach 1930-32 rodzina Palonków wybudowała kilkukondygnacyjny młyn murowany. W 1934 roku wieś nawiedził pożar, który zniszczył część gospodarstw (S. Szewczuk, S. Szewczuk 1999, s. 13-18).

W okresie międzywojennym Rachodoszcze było średniej wielkości wsią. W 1928 było tu 78 domów i 605 mieszkańców. W 1929 roku 448 ha ziemi posiadał tu Lewin i S-ka (Ks. Adr. 1929, s. 580).

23 września 1939 roku w okolicach wsi ciężkie walki toczyły jednostki rozwiązanego dzień wcześniej Frontu Północnego, m. in. Wołyńska, Mazowiecka i Kombinowana B K oraz 28 pułk piechoty z 10 DP. Okres okupacji niemieckiej zapisał się tragicznie dla mieszkańców wsi. W odwecie za pomoc udzieloną przez mieszkańców ruchowi oporu dnia 20 grudnia 1942 roku Niemcy dokonali pacyfikacji wsi. Zginęło wówczas od kuł hitlerowców 46 osób. 10 kwietnia 1943 roku żandarmeria rozstrzelała we wsi 34 osoby, w tym 31 mieszkańców Rachodoszcz. 9 lipca 1943 roku wieś została wysiedlona (ok. 500 Polaków) i częściowo spalona. Osadzono tu kolonistów niemieckich, których w grudniu 1943 roku zaatakował oddział AK E. Błaszczyka „Groma" (W. Bondyra 1993, s. 93; Biuletyn GKBZHwP, t. IX, s. 252).

W 1981 roku wybudowano we wsi kaplicę publiczną, należącą do rzymskokatolickiej parafii w Suchowoli. Kaplicę poświęcił w tym roku biskup pomocniczy Edmund Ilcewicz (M. Zahajkiewicz 1985, s. 402).

Leksykon historyczny miejscowości dawnego województwa zamojskiego

Józef Niedźwiedź Wydanie pierwsze Zamość 2003

 

Rachodoszcze na mapach Google

  

Wójt gminy zaprasza


    Wójt Gminy Adamów
    Dariusz Szykuła

W sprawach skarg i wniosków przyjmuje interesantów w każdy wtorek:

od 7:00 do 14:00

Zobacz również

wersja językowa

Kalendarz

październik 2020
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
Ni
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Zegar

  • :
  • :
Akceptuję

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.